Mercede Di Niro
Mercede Di Niro
Mercede Di Niro
Angiolina Mastronardi
Angiolina Mastronardi
Maria Nicola Mastronardi
Le ndòcce
Domenico Meo
CULTURA POPOLARE
Córə də mamma
Ji uàrdə déndrə all’ùocchjə də mamma
e dall’ùocchjə capischə a chə pènza.
Ssə cə spónda na làcrəma amara
o cə passa gné n’ómbra o nu surrisə
ji cə lègghə na péna də córə
ch’avvəléna e jə štrujjə la vita,
o cə còlghə nguìrə attəmə dólgə
gné nu lambə sərinə d’amórə.
La uàrdə, la séguə, la sèndə
quàndə préga ca vó na grazia
o quàndə arrəngrazia ru Səgnórə
pəcché chélla vócə à sculdatə;
e štu córə ch’é tuttə də mamma,
štu córə chə mamma m’à datə,
sə danna: é trištə e fəlicə
pəcché figliə e mamma só n’anəma sóla.
É mamma la prima paróla
ch’ógne figliə də Ddìa sə mbara
da quàndə sgambétta alla sciònna
e surridə arru surrisə də mamma;
e ssə purə issə arriva a cénd’ènnə
e la mamma nn’à mìe canuššiùta
é l’uldəmə nómə chə chjìema
quàndə ógne spəranza é pərduta.
Cuore di mamma
Io guardo negli occhi di mamma
e dagli occhi capisco a che pensa.
Se ci spunta una lacrima amara
o ci passa un’ombra o un sorriso
io ci leggo una pena nel cuore
che avvelena e le strugge la vita,
o ci colgo in quell’attimo dolce
come un lampo sereno d’amore.
La guardo, la seguo, la sento
quando prega e invoca una grazia
o quando ringrazia il Signore
perché quella voce ha ascoltato;
e questo cuore che è tutto di mamma,
questo cuore che mamma mi ha dato,
si danna: è triste e felice
perché figlio e mamma sono un’anima sola.
È mamma la prima parola
che ogni figlio di Dio impara
da quando sgambetta alla culla
e sorride al sorriso della mamma;
e se pure lui arriva a cento anni
e la mamma non l’ha mai conosciuta
è l’ultimo nome che chiama
quando ogni speranza è perduta.
Matənata d’abbrilə
La prima sféra palləda də sólə
chə fildra tra lə frónnə də nu pinə
mə pòrta ru prufumə də lə viólə
ch’énə natə mmìesə arru ggiardinə.
Nu cùonə abbajja attórnə arru patrónə,
nu uàttə s’assulagna alla tərrazza,
na luscərtélla sótt’a nu pundónə
s’à fattə nu rəfugg’e na curazza.
Nu scùorcə d’asənìellə spazzumatə
mmìesə alla radura raglia e magna,
nu uàllə canda arrétə arru štəccatə
e dà la svéglia abballə alla cambagna.
Mattinata di aprile
La prima, pallida, sfera di sole
che filtra tra le fronde di un pino
mi porta il profumo delle viole
che sono spuntate nel giardino.
Un cane abbaia vicino al padrone,
un gatto prende il sole in terrazzo,
una lucertola sotto ad una trave
si è fatta un rifugio e una corazza.
Un asinello piuttosto malandato
in mezzo alla radura raglia e mangia,
il gallo canta dietro lo steccato
e dà la sveglia giù alla campagna.
Ru vascə
Chə dé šta spina chə m’é méssa ngórə
da quàndə chélla séra m’é vasciàtə?
Quàndə c’arpènzə sèndə nu calórə
gna fóssə chə m’avéssə mbriacatə.
C’arpènzə, mə fa malə e c’ajjə guštə,
ca quìrə vascə datə all’andrasatta
é gné rru fumə chə èššə dall’arruštə:
tə štóna, tə šturdiššə e cə vìe matta.
La nòttə nə ngə dòrmə o mə rə sònnə
e quàndə mə rə sònnə m’arrəsbégliə;
ssə chirə vìescə rə putéssə arpónnə
rə cagnarrìa chə l’aria a mègliə a mègliə.
Chə ššiabbəndétta chéssa ggiuvəndù!
chə t’appəccìetə ngùorpə ssa passiónə;
nnə mə lassà ca ssə mə mìenghə tu
mə manga amórə, fédə e dəvuziónə.
L’amórə chə ció fa nə nzə cummanna
é gné nu fùochə chə s’appiccia mbìettə;
l’amórə sénza vìascə é na cundanna
n’uniónə nata puffa quàscə a dəspìettə.
Il bacio
Che cos’è questa spina che mi hai messo in cuore
da quando quella sera mi hai baciato?
Quando ci ripenso sento un calore
come se mi fossi ubriacato.
Ci ripenso, mi fa male e sono contento,
che quel bacio dato all’improvviso
è come il fumo dell’arrosto:
ti stona, ti stordisce e ci vai matta.
La notte non ci dormo o lo sogno
e quando lo sogno mi sveglio;
se quei baci li potessi conservare
li cambierei con l’aria di bene in meglio.
Che sia benedetta la gioventù!
che ti ha acceso in corpo quella passione;
non mi lasciare ché se mi manchi tu
mi manca amore, fede e devozione.
L’amore è risaputo non si comanda
è come un fuoco che si accende in petto:
l’amore senza baci è una condanna
un’unione nata male quasi a dispetto.
La fìeria
Chə dé štu manəcòmiə, štu fraštùonə
št’allucchə chə sìendə e nə ngapiššə,
šta fólla chə s’accalca a štrill’e sùonə
mèndrə ru sólə mbóca e t’allulliššə.
Chi córrə e va vəttònnə na carrétta
t’assètta na spallata e tira annèndə
chi du pəllèštrə, l’óva e na sacchétta
pòrta ggərènnə mmìes’a tanda ggèndə.
Maštrəjènnə tré cartə chə dəštrézza
a nu curnicchjə šta nu mbrugliungìellə
lə ggiòštra chə lə mìenə: na prundézza
e tə scupina quàttrə cafungìellə
quàndə sə n’addóna ca l’affar’é scartə
pènza ch’é óra d’artərìe lə cartə.
Chi accatta n’abbədèndə e chi n’accétta
chi la funə pə l’asənə e na varda
chi méštəca tuttə déndr’a na sacchétta
nzalata, paparùolə, trippə e lardə.
Chi lìttəca pə vìa də na caparra
pə nu cundrattə chə s’é scumbənìetə
mèndrə chə nu cəcatə alla chətarra
tə fa səndì na lagna sénza scìetə.
Chéšta é la fìeria chə s’arvédə ógne annə
chə dura na jurnata e pó fəniššə
chi abbusca e chi c’arrèššə nganna nganna
chi c’arméttə ógne jùornə e pó falliššə
e də štu passə ru munnə sèmbrə ggira
chi córrə e fa prugrèssə e chi s’artira.
La fiera
Che cos’è questo manicomio, questo frastuono
questo grido che senti e non capisci,
questa folla che si accalca a gridi e suoni
mentre il sole scotta e ti frastorna.
Chi corre e va spingendo un carretto
ti dà una spallata e va avanti
chi alcuni polli, le uova e un sacco
porta girando in mezzo alla gente.
Muovendo tre carte con destrezza
ad un angolo c’è un imbroglione
le giostra con le mani: che prontezza
e vince con quattro contadini
e quando se ne accorge che l’affare è scarso
pensa che è l’ora di ritirare le carte.
Chi compra un bidente o un’accetta
chi la fune per l’asino o un basto
chi mischia tutto dentro un sacco
insalata, peperoni, trippa e lardo.
Chi litiga per una caparra
per un contratto che non è andato in porto
mentre il cieco con la chitarra
fa sentire una lagna senza fiato.
Questa è la fiera che si rivede ogni anno
che dura una giornata e poi finisce
chi guadagna e chi recupera a malapena le spese
chi ci rimette ogni giorno e poi fallisce
e di questo passo il mondo sempre gira
chi corre e fa progresso e chi si ritira.
Pənzìerə trištə
Addónda va?
Addónda va šta nuvəla chə scappa,
chə sémbra ca pə l’aria s’é mbazzìuta;
št’acqua chə èššə chjìera alla surgèndə
e sə dərrupa abballə alla vallata
e córrə, córrə;
e pə la vìa sə ndróvəda e scarìufa,
e nghélla córsa pazza e carcəlata
artravòlda la tèrra.
Addónda va?
Quìrə vìendə friddə, e chélla vùoria
chə fišca e taglia l’aria cupa e trištə,
sə ficca llà pə lə mundagnə
e va murì lundanə addó sə spèrdə.
Addónda va?
La nuvəla sə pèrdə all’infinitə,
addó ru cìelə é vùotə e ndé culórə;
l’acqua chə córrə va sfucià arru marə
addó affóca la córza e la pazzìa.
Facétəmə na grazia
purtàtəvə lundanə štə pənzìerə,
addó nzə péna cchjù, addó nzə chjègnə.
Spərditərə pə l’aria, mbunnə arru marə
lassàtərə addó é nòttə, é sèmbrə nòttə,
addó fəniššə ru munnə, addó é dəsèrtə,
addó la vìa nz’artróva cchjù.
Pensieri tristi
Dove va?
Dove va questa nuvola che fugge,
che sembra per aria impazzita;
quest’acqua che stilla chiara alla sorgente
e precipita in fondo alla vallata
e corre, corre;
e lungo la strada s’intorbida e penetra,
e nella corsa pazza e carcerata
mette in subbuglio la terra.
Dove va?
Quel vento freddo e quella bora
che fischia e taglia l’aria cupa e triste,
s’insinua tra le montagne
e va a morire lontano dove si disperde.
Dove va?
La nuvola si perde all’infinito,
dove il cielo è vuoto e non ha colore;
l’acqua che corre va a sfociare al mare
dove affoga la corsa e la pazzia.
Fatemi una grazia
portate lontano i miei pensieri,
dove non si pena più e non si piange.
Sperdeteli nell’aria, in fondo al mare
lasciateli dove è notte, è sempre notte,
dove finisce il mondo, dove è deserto,
dove la via non si ritrova più.
La pippa
– Mə pùortə alla catana da trènd’ènnə
mə chìerəchə də tabbacchə ógne matina,
pó cumìenz’a tərìe e pəppəjènnə
t’arrìescə də fumə e nicotina.
E cə facémə nzìembra cumbagnìa
cchjù tə fé vìecchjə e cchjù c’ajjə pacìenza
quàndə mə tirə l’alma t’addəcrìjə
mə šturə, m’arrappiccə e c’arcumìenzə». –
– Chéšta é fələcətà e ji só signórə
purə ssə m’avvəlinə l’esištènza. –
Sə m’appiccia peró nu scucciatórə,
faccə bbəttunə ngùorp’e pənətènza,
ironia də la sórtə! gné bbərbóna
šta chi mə scanza e chi nnə m’abbandóna.
La pipa
Mi porti nella tasca interna della giacca da trent’anni
mi carichi di tabacco ogni mattina,
poi cominci a tirare fumando
ti bruci di fumo e nicotina.
E ci facciamo, insieme, compagnia
più diventi vecchio e più ho pazienza
quando mi tiri l’anima ti riconforti
mi stappi, mi riaccendi e ricominci. –
Questa è felicità e io sono signore
anche se mi avveleni l’esistenza. –
Se mi accende, però, uno scocciatore,
faccio in corpo e sto in penitenza,
ironia della sorte! com’è birbante
c’è chi mi evita e chi non mi abbandona.
Ru funəralə də ru pəzzèndə
Nu bbèccamùortə chə na crócə alzata,
nu prèjətə chə préga zittə zittə,
na caššia chə ddu léttərə nduratə
nu faləgnamə e tré parìendə štrittə.
Accumbàgnanə nu pòvərə pəzzèndə
ch’à sèmbrə trəbbulatə pə cambà
e la pietà cristiana indifferèndə
rə uàrda apprìessə mèndrə sə nə va.
Na vita mbama də məsèriə e štìendə
fəniššə sénza lacrəm’e ddəlìurə;
e chə na cummunèlla tra parìendə
s’arzéla ru murtòriə sénza scìurə
d’auùojjə arpósa mbacə addó r’aspètta
l’ómbra, nanzé də tèrra e na casétta.
Il funerale del pezzente
Un becchino con una croce alzata
un prete che prega a bassa voce,
una bara con le lettere dorate
un falegname e tre parenti stretti.
Accompagnano un povero pezzente
che ha sempre tribolato per vivere
e la pietà cristiana indifferente
gli guarda appresso mentre se ne va.
Una vita infame di miserie e stenti
finisce senza né lacrime né dolori;
e con il “consolo” tra parenti
si sistema il morto senza fiori
che da oggi riposa in pace e lo aspettano
l’ombra, un po’ di terra e una casetta.
A Móndəcaštélbbaréunə
É nu pəccatə é prùopria nu pəccatə
ca št’aria frésca e fina də mundagna
tə la pùo gòdərə sólə d’éštatə
quàndə ru sólə abbruscia la cambagna.
Sìendə ca murmuréjanə lə frónnə
quàndə nu vəndarìellə l’accarézza
mèndrə ru sólə apparə e s’annascónnə
pə ndə ləvà chéšt’ómbra e šta frəschézza.
E ssə t’allunghə a fa na pənəchélla
sóprə alla jèrva frésca all’auuàttata
la vócə sórda də na fundanèlla
chə dalla còšta scórrə alla vallata,
la còccia sə schiariššə e all’aria sana
durmarriššə na ndéra səttəmmana.
A Montecastelbarone
È un peccato è proprio un peccato
che quest’aria fresca e fina di montagna
te la puoi godere solo d’estate
quando il sole brucia la campagna.
Senti il mormorìo delle foglie
quando il venticello le accarezza
mentre il sole appare e scompare
per non toglierti l’ombra e la frescura.
E se ti allunghi per una pennichella
sopra l’erba fresca in un posto riparato
la voce sorda della fontanella
che dal pendìo scorre alla vallata,
la testa si rasserena e all’aria sana
dormiresti un’intera settimana.
L’uldəm’óra
Spalazza ssu bbalchéunə, fa ndrà l’aria,
vùogliə vədé la lucə all’urəzzóndə,
mèndrə m’abbijə all’uldəmə calvariə
vùogliə vascià ru sólə chə tramónda.
Vùogliə arsəndì l’allodola chə canda,
chə sfruššia dalla mìendra arru tratturə
vùogliə arsazià štu córə chə sə šchjanda,
vùogliə arsciatà l’addórə də rə sciùrə.
Ru munnə mə sprufónna, e chə la séra
cala e sə pèrdə l’uldəma spəranza;
ru filə də na vócə, na prəghìera,
na lucə d’ùocchjə alluma šta štanza:
šta lucə é mamma, šta lucə é mamma mìa
chə jənucchjéta préga a capə arru lìettə,
s’é štrutta nzìembr’a mé nghéšta agunìa
e mó m’abbraccia, mə štrégnə fòrtə mbìettə.
L’ultima ora
Apri quel balcone, fai entrare l’aria,
voglio vedere la luce all’orizzonte,
mentre mi avvio all’ultimo calvario
voglio baciare il sole che tramonta.
Voglio riascoltare l’allodola che canta,
che sfruscia dal mandorlo al tratturo,
voglio saziare di nuovo questo cuore che si schianta, voglio respirare l’odore dei fiori.
Il mondo mi sprofonda, e con la sera
cala e si perde l’ultima speranza;
il filo di una voce, una preghiera,
una luce di occhi illumina questa stanza:
questa luce è mamma, questa luce è mamma mia che inginocchiata prega al capo del letto,
si è distrutta insieme a me in quest’agonia
ed ora mi abbraccia, mi stringe forte in petto.