Mercede Di Niro
Mercede Di Niro
Mercede Di Niro
Angiolina Mastronardi
Angiolina Mastronardi
Maria Nicola Mastronardi
Le ndòcce
Domenico Meo
CULTURA POPOLARE
Ru Vərróinə
Póndə abballə
mbunnə alla vallə,
addó ru Vərróinə
s’arrùocəra e sə dərrìupa
mmìes’a mòrg’e candìunə
pə dircə la cundəndézza
dəll’acqua chə fa la šchìuma
sgrizza, zómba, scórrə
pùo s’appósa quəjòita
e fa nu cutóinə.
É n’ùocchjə də cìelə
mmìesə allə ciglia fóldə
də vétəch’e chjùoppə.
Nu vìendə frischə
frìccəca la chjuppòira:
gné nu vìecchjə sunatéurə
vərvòtta canzìunə,
róisa də vəgnaréulə
e sùonnə də ggiuvəndù.
Il Verrino
Ponte a valle, / fondo di valle, / ove il Verrino / si rotola e dirupa / fra morge e macigni / per dirci la letizia / de l’acqua che spuma / schizza, salta, scorre / e poi si posa quieta / formando il laghetto. / È occhio di cielo / tra ciglia folte / di salici e pioppi. / Un vento fresco / muove il pioppeto: / qual vecchio sonatore / mormora canzoni, / riso di vignaiole / e sogni di gioventù.
Ru rëmurzë
Rə grillə
gné tanda vərdəlicchjə
cavùtanə l’aria
də šta nòttə schìura.
Rə rəmurzə
só grillə
chə tàrlanə ru chéurə.
Št’aria də nòttə
é n’alma scarciàta
štu chéurə tarlatə
é na nòttə schìura.
Il rimorso
I grilli / come tanti succhielli / bucano l’aria / de la notte scura. / I rimorsi / son grilli / che tarlano i1 core. / L’aria di notte / è l’anima stracciata; / il cuore tarlato / è la notte scura.
Fa nòttə
La nòttə nàira štrujjə la lucə də ru jùornə,
rəcùordə a calata də séulə də nuvələ viéula:
ru grillə cuménza la sàira nu talùornə
e déndrə all’aria schìura nu scurpəvingə véula.
Fa notte
La notte nera strugge la chiarità del giorno, / ricordo di tramonto di nuvole viola: / il grillo ricomincia a sera lo stridio / e nell’aria oscura un pipistrello vola.
L’acqua
L’acqua é lə sanguə də la tèrra.
Quàndə sórgə sə égnə də cìelə,
də sólə, də lucə e də vóita:
darru córə də la térra naššə
pə dars’a bbévərə arrə cəlluccə,
pə fa créššə nu filə də jèrva,
p’arrabbəvìe nu sciórə bbìellə. . .
pə dà la mbumbà allə criatìurə.
L’acqua sórgə e sə fa scìumə:
l’acqua quàndə scórrə
canda la vóita;
l’acqua quàndə scórrə
parla d’améurə;
l’acqua quàndə scórrə
lava lə malə. . .
L’acqua é pulóita.
Eterna.
L’acqua
L’acqua è il sangue de la terra. / Quando sgorga s’empie di cielo, / di sole, di luce e di vita: / dal cuore de la terra sorge / per dissetare gli uccellini, / far crescere un filo d’erba, / ravvivare un fiore bello... / ristorar le creature. / L’acqua sgorga e divien fiume: / l’acqua quando scorre / canta la vita; / l’acqua quando scorre / parla d’amore; / l’acqua quando scorre / lava il male... / L’acqua è pulita. / Eterna.
Ru chéurə
Quàndə mmìenə štrignə
nu passarìellə
– trìemətə də pénnə
a vattəchéurə
– capiššə ru təséurə
chə Ddìa c’à missə mbìettə.
É n’òrlòggə
carəchə də spəranza:
mənutə pə mənìutə
a tìembə vattə.
La spəranza
– suspirə d’ógni chéurə
– càrəca l’òrlòggə
e sə camóina
pə nu dəštóinə.
All’andrasatta
na mìenə tə štrégnə. . .
La capézza sə štòcca
e tu sci ffattə!
Il cuore
Quando in mano stringi / il passerotto / – fremito di piume / a batticuore – / capisci il tesoro / che Dio ci ha chiuso in petto. / È orologio / carico di speranza: / minuto per minuto / a tempo batte. / La speranza / – sospiro d’ogni cuore –/ carica l’orologio / e si cammina / per un destino. / A l’improvviso / una mano ti stringe. . . / La corda si rompe / e tu hai fatto!
Rəngraziamèndə
Səgnéurə,
sci la surgèndə
cchjù ppura də l’améurə.
Tu, sóltandə Tu
pə mé saglištə ngréucə;
Tu, sóltandə Tu
suffrištə pə carətà;
Tu, sóltandə Tu
murištə pə mé salvà!
Pə chéssə, Səgnéurə,
arrəcchiššə də rəspèttə
bbənədittə
e scìetə sandə
šta pòvəra véucə
chə nə nza parlà.
Səgnéurə d’ógne grazia
ji T’arrəngraziə.
Sólə chéštə pòzzə dicərə:
Tə vùogliə bbòinə.
ÈcchəTə ru chéurə:
Tə vùogliə bbénə tandə.
Ringraziamento
Signore, / sei la sorgente / più pura de l’amore. / Tu, soltanto Tu / per me salisti in Croce; / Tu, soltanto Tu / soffristi per carità; / Tu, soltanto Tu / moristi per me salvar! / Per questo, Signore, / arricchisci di rispetto / benedetto / e fiato santo / la povera voce / che non sa parlar. / Signore d’ogni grazia / io Ti ringrazio. / Solo questo posso dire: / Ti voglio bene. / EccoTi il cuore: / Ti voglio bene tanto!
Ru chéurə vattə
E vattə gné na cambana quarəcchjìeta
fòrtə ru chéurə mbaccia alla cuštìeta.
Rə capischə: mbrəggiéunə ngə vó šta
spandəchəjajja chəmmùo sónna ləbbərtà.
Il cuore batte
E batte come la campana incrinata / forte il cuore contro il costato. / Lo comprendo: la prigione non gli va / spasima perché anela libertà.
Carmé, jə fa ru nóidə
Carmé, jə fa ru nóidə
nu cìellə
déndrə a ssu chéurə.
Ji trémə e mə jənòcchjə.
Gna tu róidə
ji mə n’amméurə.
Carmela, ci fa il nido
Carmela, ci fa il nido / un uccello / dentro il tuo cuore. / Io tremo e m’inginocchio. / Come tu ridi / io mi innamoro.
Ru rəcùordə
Furia d’acqua e vìendə
sfòglianə lə réusə
arru ggiardóinə.
Furia də mòrtə e lacrəmə
sfòglianə ru chéurə,
ggiardóinə də passiéunə
a scarcə də dəlàurə.
Én’armaštə rə spóinə. . .
ma l’addéurə rə sèndə
e rru rəcùordə é vóivə.
Il ricordo
Scrosci di acqua e vento / sfogliano le rose / nel giardino. / Furia di morte e lacrime / dilaniano il cuore, / giardino di passione / strappo di dolore. / Sono rimaste le spine... / addolcite dal profumo / del più vivo ricordo.
Ru dəštóinə*
L’acqua də surgèndə
candannə
va ru marə.
La vóita é surgèndə
candannə
chjìema cìelə.
Il destino
L’acqua cantando / scorre dalla sorgente / al mare. / La vita è sor-gente / cantando / torna nei cieli.
Vùogliə candà
Vùogliə candà
šta pàina
chə ru córə pròimə
e mə ngatòina
a štu martiriə.
E védə la lìucə.
Voglio cantar
Voglio cantar / la pena / che il cuore preme / e m’incatena / al martirio. / E vedo la luce.
Vùogliə candà
Vùogliə candà
gné ll’acqua də surgèndə.
Vùogljə sunà
gné ll’arpa də ru vìendə.
Ndi ndòn, ndi ndò
tu la cambana sìendə
štəlluccə fa
ru ramə bbənədittə.
Voglio cantar
Voglio cantar / come l’acqua di sorgente. / Voglio sonar / come l’arpa del vento. / Ndin ndon, ndin ndò, / tu la campana sen- ti / stellucce fa / il ramo benedetto.
Šta mésa lìuna. . .
Šta mésa lìuna falgia ru cìelə
prùotə vérdə də spəranza
addó gné ttanda marghəróitə
cə ridənə lə štéllə:
é la štaggéunə bbèlla.
La luna n’à còlda ìuna
pə mannarla a mé
làcrəma d’argìendə.
La mezza luna. . .
La mezza luna falcia il cielo / prato verde di speranza / ove come tante margherite / ridono le stelle: / è la stagione bella. / La luna ne ha colta una / per mandarla a me / lagrima d’argento.
L’ùocchje. . .
L’ùocchjə é rru spèrchjə carnalə
dəll’alma,
l’ùocchjə é calamóita
də na vóita.
L’occhio. . .
L’occhio è lo specchio carnale / dell’anima, / l’occhio è calamita / d’una vita.
Só cóm’e rru cìellə
Só cóm’e rru cìellə
e cambə
cərcannə rəpéusə
ngima a vérdə də jérva,
allə fruššə də na réusa
e sémbrə nu bbrəllandə
appéna matutóinə.
Ma ru séulə
fucusə səgnuróinə
na làcrəma mə fa.
Pùo fìumə ji addəvèndə
e vólə vólə véulə
nzìembra chə ru vìendə.
Mó só nuvələ alləmùotə
e paššə pə ru cìelə
vəjèjjə a fələcətà.
Son come l’uccello
Son come l’uccello / e vivo / cercando riposo / sopra a verde d’erba, / a foglie d’una rosa, / e sembro un brillante / appena mattutino. / Ma il sole, / focoso signorino, / una lacrima mi fa. / Poi vapore divento / e volo volo volo / insieme col vento. / Mo’ son nuvole illuminate / e pasco per il cielo: / viaggio a felicità.
Aspəttannə
Mariétta šta təssènnə na spəranza.
Scurrənə dərìuua e tìembə.
Uàrda lundanə e róidə fələcətà.
A chi róidə?
E rru təlarə vattə
la prima faššia
chə màməta t’à fatta.
La criatìura
– fruttə də l’améurə –
ména pədatə alla trippa.
Córə də štu chéurə,
ji mó tèssə na spəranza.
Aspettando
Marietta sta tessendo una speranza. / Scorrono spola e tempo. / Guarda lontano e ride felicità. / A chi ride? / E il telaio batte / il primo fasciatoio / che la mamma t’ha fatto. / La creatura / – frutto de l’amore – / scalcia nella pancia. / Core di questo cuore, / mo’ tesso una speranza.
É n’ùocchjə də cìelə
É n’ùocchjə də cìelə
la fóndə.
Na jummèlla d’acqua
m’arraddəcrəjajja,
chəmmùo mə vàivə
lə vérdə də ru cìelə
e la lìucə də na štélla.
È un occhio di cielo
È un occhio di cielo / la fontana. / Una giumella di acqua / mi ricrea, / perché bevo / il verde del cielo / e la luce d’una stella.
Gna faccə améurə
Gna faccə améurə
ssə nnə m’arrəscalla cchjù
la lucə dəll’ùocchjə tójja?
Gna fa štu chéurə
ssə lundanə tə nə vìe tu?
sénza də té cómə pòzzə cambà?
Marì nnə mə fa nu tùortə
sénza də té só bbèll’e mùortə.
Come faccio amore
Come faccio, amore, / se non mi riscalda piú / la luce degli occhi tuoi? / Come fa questo cuore / se lontano te ne vai tu? / senza di te come posso campar? / Marí, non farmi torto / senza di te son bell’e morto.
Spèrchjə andóichə
Tómə téumə ru spèrchjə m’armóira
– Care dun Cicce, sci bbèll’e frəcate:
“la còccia la tìe quàscə scucchəlata
“e l’ùocchjə cchjù nn’à lucə nirə nóirə.
“La vəcchjaja tə fa rə sulcrə mbaccia.
“Addó šta cchjù ru ggiuvənòttə arzillə. . .
“pépə e salə accóngianə rə capillə.
“La téla sə sfəlaccia e c’armana l’accia”.
– Ma chə t’accundə spèrchjə dəspəttìusə
“tu sci sfaššiàtə e vìecchjə cchjù də mé.
“La curnóicə la tìe tutta tarlata
“e tìe na lucə də mərcuriə sfìusə.
“Ssə tu mə fé rmərìe ji purə uàrdə a té. . .
Ru tìembə a tutt’e ddu c’à bbuzzaratə”.
Specchio antico
Calmo calmo lo specchio antico mi rimira: / – Caro don Ciccio, sei bello e fregato: / la testa ce l’hai quasi stempiata / e l’occhio piú non luce nero nero. / La vecchiaia ti solca la faccia. / Dov’è piú il giovanotto arzillo. . . / Pepe e sale condiscono i capelli. / La tela si sfilaccia e resta ordito. / – Tu cosa dici, specchio dispettoso: / tu sei scassato e vecchio piú di me. / La cornice la tien tutta tarlata / e tieni la luce di mercurio sfuso. / Se tu mi specchi, io pure ti guardo... / Il tempo ci ha buggerati entrambi.
Dùormə cətrillə*
Dùormə cətrillə
nu sùonnə dólgə
cóm’e té.
Vuléssə arvəndà
nu cətrillə
cóm’e té
vùogliə abbraccià
na mamma.
Recùordə lundanə.
Dùormə cətrillə,
dùormə mbraccia a šta mamma,
dùormə nu sùonnə dólgə.
Dormi piccino
Dormi piccino / un sonno dolce / come te. / Voglio tornar / piccino / come te / voglio abbracciar / la mamma. / Ricordi lontani. / Dormi piccino, / dormi in braccio alla mamma, / dormi un sonno dolce.
Cambana
Cambana
sci ll’ànəma d’Agnéunə
chə canda e va lundana,
tu té ru chéurə.
Campana
Campana / sei l’anima d’Agnone / che canta e va lontana, / tu hai il cuore.
Cambana də l’améurə
Cambana də l’améurə
té la vócca
də šta tèrra pə ru munnə
ru candə.
Campana de l’amore
Campana de l’amore / hai la bocca / di questa terra per il mondo / il canto.
L’ómə də làuta. . .
L’ómə də làuta davéndrə té nu chéurə
chəmmùo ru Patrétèrnə c’arsciatèttə,
n’arsciatatèlla chə t’appiccia améurə
e frìccəca la cràita e pènza e vattə.
L’uomo di fango. . .
L’uomo di fango dentro ha un cuore / perché il Padreterno ci fiatò / un alito che t’accende amore / e vive la creta e pensa e batte.
Pó èssə. . .
Pó èssə ca vé la pacə
də Crištə mmìes’a nìuuə
sarrójja ru vascə
də l’eternətà. . .
Può essere. . .
Può essere che venga la pace / di Cristo su di noi / sarebbe il bacio / dell’eternità. . .
Quàndə fa nòttə schìurə
Quàndə fa nòttə
a ùocchjə spalazzìetə
sénza durmójjə.
Quàndə ru dəlàurə
póngəca sèmbrə
cór’e cərvìellə.
Mamma bbèlla
tata mójja
cərcatəmə n’ajìutə.
Ji rə òffrə alla Madònna
e mə cunzéula
ru pənzìerə də lə figliə
l’amórə də la famiglia
e mə faccə fòrza
déndr’a n’óra
schìura guardànnətə Ggesù
mbaccia a ssa créucə
addó rə pəcchìetə mójja só rə chjùovə
e sórgə na spəranza
də la naššəta
pə l’assəštènza
də ru Padrə sandə.
Quando fa notte scura
Quando fa notte scura / a occhi spalancati / senza dormire. / Quando il dolore / sta sempre che punge / cuore e cervello. / Mamma bella /papà mio / cercatemi un aiuto. / Io l’offro alla Madonna / e mi consola / il pensiero delle figlie / l’amore di famiglia / e piglio forza / dentro l’ora / scura guardandoti Gesú / in faccia alla croce / dove i peccati miei sono i chiodi / e sorge la speranza / della nascita / per l’assistenza / del Padre santo.