Mercede Di Niro
Mercede Di Niro
Mercede Di Niro
Angiolina Mastronardi
Angiolina Mastronardi
Maria Nicola Mastronardi
Le ndòcce
Domenico Meo
CULTURA POPOLARE
Ru Pəššiarìallə
Mə sci vištə naššə ué Pəššiarìallə
èssə accapabballə pə ssu jənəštrarə
e cóirə évanə tìembə tròppə bbìallə
pə tuttə rə uaglìunə d’étà parə.
Guèrrə, córsə, lòttə e sbəndraglìunə
e fióndə carəchə a cuccavallatə
səmbravamə ùommənə e nnò uaglìunə
s’amməštəcàvanə lacrəm’e rəsatə.
Nu calzéunə sanə nn’ajjə mé rpurtatə
la camóiscia a culéurə də prùatə
feré patrəmə quànda cəndrənatə
e a durmójjə chə ru štòmmachə vùatə.
La vərtà ji štava sèmbrə cundìendə
ngə la pusava la còccia arru cuššióinə
chéllə cəndrənatə nn’évanə nìendə
ma vuléva èssə ru cchjù mattacióinə.
Nu sórta pədalə də péra ndurzə,
la cióima tənéva la fruššia bbiónda
e rru padràunə éva nu mésə urzə
ma n’à cchjappatə də tórzəra mbrónda.
E pó nìuuə gné lìabbrə a ji scappannə,
ròcchjə e spóinə évanə rə mbədəmìendə
mmìesə allə granə sicchə ivə a fa dannə,
règnə e sféssə e zumbàvanə rə dìendə.
Mó só ómə matìurə, m’ajjə spusatə
e tìenghə ddu figliə aldə, svéldə e snìallə m’addumànnanə e jə lə só rraccundatə
ma mbàrajə caccàusa ué Pəššiarìallə.
Il Pisciarello*
Mi hai visto nascere uè Pisciarello
giù per quel ginestraio
e quelli erano tempi troppo belli
per tutti i ragazzi della stessa età.
Guerra, corse, lotte, pugni e schiaffi
fionde cariche di galle
sembravamo uomini e non ragazzi
e si mischiavano lacrime e risate.
Non ho mai riportato a casa un pantalone pulito
la camicia diventava color prato
accidenti mio padre quanti colpi di cintura
e a dormire senza mangiare.
In verità ero sempre contento
non ce la poggiavo la testa sul cuscino
quei colpi di cintura non erano niente
ma volevo essere quello più svelto di tutti.
Un albero di pere dure e difficili da inghiottire,
la cima aveva le foglie giallastre
il padrone era un po’ orso
ma ne ha presi di torsoli in fronte.
E poi noi scappavamo come lepri
siepi e spini erano gli impedimenti
in mezzo al grano maturo andavi a far danno
graffi, grandi ferite e saltavano i denti.
Adesso sono uomo maturo, mi sono sposato
ho due figli alti, svelti e snelli
mi domandano e gliel’ho raccontato
ma insegnagli qualcosa uè Pisciarello.
* Zona adiacente ad Agnone, rupestre e ricca di vegetazione spon- tanea e in parte coltivata a orti, in cui si accede dall’arco porticato di piazza Cremonese e da vico Orlando.
Ru bbəcchìarə
Dassə ca ndìenghə tanda pənzìarə
v’accóndə la štòria də ru bbəcchìarə
é nu fattə chə vòjjə da lundanə
e rə tìenghə a mèndə da madəmanə.
Alzà ru bbəcchìarə və parə nìandə
e dóicə: «Alla salìutə» arrə parìandə.
Ssə cə vuliššə pənzà ógne tandə
ru bbəcchìarə té na štòria mburtandə,
e tatéunə chə nnə òiva prufəsséurə
pə šta matèria cə məttàiva ru chéurə,
alla daməggiàna ja méttə mìanə
pə travasarla ara šta də chjìanə,
nzìecchə la uədèlla, lə vinə sbócca
ru primə gliuttə t’ara rmanì mmócca
la schìuma l’artirə chə ru dóitə
mittətərə mmócca e gné sapróitə!
Fé šta fatójja e sìandə n’addéurə
vóivə, vidə ss’à cagnìatə sapéurə,
ssə la uədèlla cumènza a ššəməìa
dajjə n’andra ləccatèlla, nzə sa mìa,
vé la fəlèccia, cuvìellə tə vàidə
ca chéssə é lə mègliə nəscìunə cə cràidə.
Sci ffənìutə, pə la vójja ndə n’affóidə
fé na spatòrcia e canga tə na róidə
ssə chə ru bbəcchìarə vé nnèndə e rròitə
próima sci fatta schitta na spóndapòidə.
Il bicchiere
Visto che non ho tanti pensieri
vi racconto la storia del “bicchiere”
è argomento che viene da lontano
e ce l’ho in mente da questa mattina.
Alzare il bicchiere non vi sembra niente
e dici: «Alla salute» ai parenti.
Se volessi pensarci ogni tanto
il bicchiere ha una storia importante,
e nonno che non era professore
per questa materia ci metteva il cuore,
alla damigiana devi metter mano
per travasarla deve stare in piano,
infili la pompa da travaso, il vino trabocca
il primo sorso ti deve rimanere in bocca
la schiuma prendila con il dito
mettilo in bocca, com’è saporito!
Fai questo lavoro e senti un odore
bevi, vedi se ha cambiato sapore,
alla pompa da travaso se fluisce poco vino
dagli un’altra leccatella non si sa mai,
arriva la feccia, nessuno ti vede
che questo è il miglior vino nessuno ci crede.
Hai finito, lungo la strada non ce la fai
inciampi ciondolando e ridi allegramente,
se ubriaco barcolli avanti e dietro
prima ti sei solo inciampato con qualcosa.
La diéta
Arru mìedəchə mójja mə truvìettə
mə dissə: «Ru fra assèttatə e trattìettə»,
p’archjəcarmə arru dəvanə ajjəttəmìettə
nu sguàrdə: «Mó tə faccə ru dəspìettə!».
«Lə magnìa! t’avéssa fa ru malùocchjə
la trippa tə sbócca ngióima arru jənùocchjə». C’armanìettə bbruttə, gna mə uffənnìettə,
nn’éva mé fattə casə a štu dəfìettə.
«Alla tàura la vócca! ndə sapé rójja»,
pənzìettə: «Nzə pó fa rə chèzzə sójja».
«Ji tə faccə ardəvəndà gné nu štəccóinə»
cridəcə tiuuə: «Mó rə fróichə a Ndunóinə».
«E tandə pə cumənzà d’addəmanə
la fetta biscottata e nìendə panə»,
«E mó tə sémbra bbìellə štu fattə
cambə chə ru malannə chə tə vatta!».
«Màgnatə prassé frutta e póca pašta
mìesə bbəcchìerə də vóinə t’avašta».
«Nzə mandé nu sciàurə ssə nnə r’abbagnə:
e quìštə d’addəmanə ji rə cagnə!».
Chə cundəllata, ndannə, allə cchjù bbìellə:
nìendə sìuchə chə la cussétta d’agnìellə,
ma nu uìa manghə tandə avéssə štatə
mmaldəcìettə chi mə r’a mannatə.
«A mésiurnə sə magna la sàira s’arrangia»,
«Valla a piglié nghìurə! accóngia ssa vəlangia».
La dieta
Al mio medico mi trovai
mi disse: «Amico mio, siediti e rimani»,
per piegarmi sul divano ansimai
mi diede uno sguardo: «Mo ti sistemo io!».
«Il cibo! ti dovessi fare il malocchio
la pancia trabocca sul ginocchio».
Ci rimasi male, mi offesi molto
non ci avevo mai fatto caso a questo difetto.
«A tavola la bocca! non te la prendere»,
pensai: «Non si può fare i fatti suoi».
«Io ti faccio diventare come uno stecchino»
credici: «Ma quando lo freghi Antonino».
«E tanto per cominciare da domani
fette biscottate e niente pane»,
«E adesso ti sembra bello questo fatto
vivo con il malanno che ti colpisca!».
«Mangia molta frutta e poca pasta
mezzo bicchiere di vino ti basta».
«Non si mantiene un fiore se non lo annaffio;
e questo da domani lo cambio!»
Che coltellata, allora, sul più bello:
niente sugo con la coscetta di agnello,
ma un guaio neanche tanto sarebbe stato
maledissi chi me l’ha mandato.
«A mezzogiorno mangia la sera arrangia»,
«Vai a quel paese! aggiusta la bilancia».
Sərənata agnunòisə
L’agnunòisə aššì fa la sərənata
alla uagliéuna də lussə e tandə amata
chə na chətarra də nòttə all’uschìurə
bbèllə appuìetə mbaccia a nu mìurə;
chə na véucə juštə na nzé štunata
pó cumənzà a candà la sərənata:
«Oh Rusóina dólgə, Rusóina majja
ssə ìeššə chə l’èldrə mə vé la rajja,
ma qùoirə cchjù də mé ndé prùopria crójja
e rru cappìellə chə pòrta é rru mójja,
mə r’à cərcatə e ji jə rə só datə
e a té mó tə dóicə ca r’à ccattatə,
issə ngapə é nduttə scucchəlatə
jójjə só aldə, fòrtə e bbén piazzatə
té lə récchjə lónghə e ru nùosə tùortə
e saca fa paura purə arrə mùortə.
Ji nzó bbìellə pə l’amórə də Ddójja
ma cə pòzzə èssə arru fiànghə tójja,
tu pó sci nu cìelə tuttə štəllatə
nu vascə mó fa l’annə mə rə sci ddatə,
tu sci na lìuna chjìara e lucèndə
chə mé tìa spusà, gna mə lə sèndə,
tu té ru scìatə callə e prufumatə
e ji štə paréulə t’ajjə candatə,
la sərənata chə pòrta furtìuna
chə fa ccasà ru sèulə chə la lìuna».
Serenata agnonese
L’agnonese così fa la serenata
alla ragazza bella e tanto amata
con una chitarra di notte all’oscuro
appoggiato comodamente al muro;
con una voce giusto un po’ stonata
può cominciare a cantare la serenata:
«Oh Rosina dolce, Rosina mia
se esci con gli altri mi inquieto,
ma quello più di me non ha proprio nulla
e il cappello che porta è mio,
me lo ha chiesto e gliel’ho dato
e a te dice che lo ha comprato,
lui e completamente calvo
io sono alto, forte e ben piazzato
ha le orecchie lunghe e il naso storto
forse fa paura anche ai morti.
Io non sono bello per l’amore di Dio
ma ci posso diventare al tuo fianco,
tu sei un cielo tutto stellato
ma un bacio l’anno scorso me l’hai dato,
tu sei la luna chiara e lucente
con me ti devi sposare me lo sento,
hai il fiato caldo e profumato
e io queste parole ti ho cantato,
la serenata che porta fortuna
perchè fa sposare il sole con la luna».
Dəvòrziə ndìembə də crisi
«Avvucà só mənuta appéna jùornə,
m’ajja ləvà maritəmə da tórnə
ajjə arsəštìutə, ajjə ngurpuratə
ma méuuə ru fégatə s’é ngrussatə;
alla spusata jójjə ggià éva fritta
ajjaprìettə la vócca: Ma štattə zitta».
«Sci mógliəma e la casa nn’é la tajja
ècchə cummanna schitta mamma majja»,
m’avìetta mandənajjə véramèndə:
«Ma chi tə rə tòcca ssu munumèndə»,
eh. . . ma na càusa la pròpria sbaglìattə:
«Faccə mənójjə éssa chə té arru lìattə»,
ssə pó l’ajja dicərə spassiùnata
nn’é bbùonə manghə a fa chélla maššiàta,
va truuànnə rəštóccəra e canzìunə
ššéma də mé! éva cagnìe calzìunə.
R’accarézzə e tìembə nu mənìutə
ru tabbacchéunə ggià s’é ddurmìutə.
«Avvucà, ngə pòzzə passà a ssə faccènnə
saca rə tòjjə schitta pəcché jə pènnə.
Nzó sbuccata, schəsòtəmə ru sféuchə
ma ssə quóirə nn’appóila manghə léuchə.
Quànda é? ngə vùogliə mənójjə spissə,
tuttə ssə sòldə! ma ngə valə manghə issə».
Pə spusà papà s’avètta ndəbbətà
mə còšta də cchjù pə mannarrə a cacà.
«Caro avvocato é mègliə ca ndə nghìezzə
c’arvədàimə gn’arcàlanə rə prìezzə,
pə pagà a té nn’accattə cchjù lə panə
ma mó mə rə tìenghə quìrə cacalanə,
rə šturzéssə, pòzza jəttà lə vəlòinə,
m’a ssə prìezzə, sìuuə gna jə vùogliə bbòinə!».
Divorzio in tempo di crisi
«Avvocato sono venuta di buon mattino
debbo levarmi mio marito di torno
ho resistito, ho incorporato
ma adesso il fegato si è ingrossato;
appena sposata ero già fritta
aprii la bocca: Ma stai zitta».
«Sei mia moglie e la casa non è tua
qui comanda solo mia madre»,
mi dovetti mantenere veramente:
«Ma chi te lo tocca quel monumento»,
eh. . . ma una cosa la proprio sbagliai:
«Facci venire lei al letto con te»,
se poi la devo dire spassionata
non è buono neanche a fare quella cosa,
cerca scuse, trova attenuanti
sono stata scema a non trovare un altro uomo.
Lo accarezzo e tempo un minuto
il fessacchiotto si è già addormentato.
«Avvocato non tollero questa situazione
forse ce l’ha solo perchè gli pende.
Non sono sboccata, ma scusatemi lo sfogo
ma se quello non azzecca neanche lì.
Quant’è, ché non ci voglio venire spesso,
tutti quei soldi! ma se non li vale neanche lui».
Per sposarmi mio padre si dovette indebitare
mi costa di più per mandarlo via.
«Caro avvocato è meglio che non te la prendi ci rivediamo quando scendono i prezzi,
per pagarvi non mi compro più il pane
ma mo me lo tengo quel moscione,
lo strozzerei, possa buttare il veleno,
ma a questi prezzi, come gli voglio bene!».
Cèssə spissə
Ngə la faccə prùopria cchjù və lə ggìurə
pə n’andra nzé éva zumbà ru mìurə,
štava bbèllə tranguìllə e arlassatə c
a mó nə nzaccə chə m’é capətatə,
na bbòtta də sədàurə a pəššiarèlla
e l’ùocchjə mə fìenə lucəcappèlla,
ru štòmmachə sə nə vó ššiójjə nduttə
jójjə r’armannə abballə chə nu ruttə
sand’Andògnə! mə dùolənə lə gróina
e r’ajjə appəlìetə na quarandóina,
ssə štava nu ggiùdəcə də ggara a cundà
ru primə prèmiə səchìurə m’éva dà.
Lə fòrzə m’énə ajjətùotə a capójjə
ch’all’òldrə munnə canga cə pó jójjə,
nu məraquələ, na cósa aššì bbèlla
sìuuə chə trəttəcata də uədèlla
m’arfaccə pó na nzé rə cundə mójja:
«Da méuuə chə ngə jóiva da rassə usójja»,
gnə nu lèbbrə ssə védə ru cacciatéurə
só rrəvétə prima jójjə e pó l’addéurə.
Arru cùoriə jə pəìecə šta ššiòina,
avašta na tərìeta də catòina.
Spesso al bagno
Non ce la faccio proprio più ve lo giuro
per un altro po’ dovevo saltare il muro,
stavo bello tranquillo e rilassato
che non mi spiego che mi è capitato,
di colpo mi sono ritrovato sudatisimo
e con la vista abbagliata,
lo stomaco mi voleva uscire fuori
e io l’ho rimandato giù con un rutto
accidenti! mi fa male la schiena
e li ho fatti una quarantina,
se c’era un giudice di gara a contare
di sicuro il primo premio mi doveva dare.
Le forze mi hanno aiutato a capire
che all’altro mondo con niente ci puoi andare,
un miracolo, una cosa tanto bella
accipicchia che movimento di budella
mi rifaccio un po’ i conti:
«Perbacco da quanto tempo non ci andavo»,
come una lepre se vede il cacciatore
sono arrivato prima io e poi l’odore.
Al corpo gli piace questa scena
perchè basta una tirata di catena.